باشگاه شاهین (۱۳۴۶-۱۳۲۱)

باشگاه فوتبال شاهین در سال ۱۳۲۱ به‌ دست عباس اکرامی بنا شد. او یک معلم بود و باشگاه را با کمک تعدادی جوان دانشجو با شعار   "اول اخلاق، دوم درس، سوم ورزش "  بنا نهاده بود.
 باشگاه شاهین توانست بازیکنان بزرگی مانند پرویز دهداری، امیرمسعود برومند، همایون بهزادی، حمید شیرزادگان، حسین كلانی و بسیاری دیگر را که در تیم ملی بازی کردند، به فوتبال ایران بشناساند. شاهین در دهه ۱۳۴۰ به اوج محبوبیت رسید اما برخی اتفاقات، فدراسیون فوتبال ایران و روزنامه کیهان ورزشی (مهمترین روزنامهٔ ورزشی آن زمان) را روبروی آنها قرار داد.اختلاف بین آنها بیشتر شد و باعث شد تا در روز ۱۸ تیر ۱۳۴۶، دو روز پس از برد ۳-۰ شاهین رو در روی باشگاه تهرانجوان، سازمان ورزش و تفریحات ایران شاهین را منحل اعلام کند.

درمورد دلایل انحلال باشگاه شاهین حرف و حدیث‌های بسیاری وجود دارد. اگرچه سازمان ورزش دلیل انحلال این باشگاه را در متن ابلاغیه رسمی «منافات فعالیت‌ها با روح عالیه ورزش» عنوان می‌کند، اما برخی تحلیلگران، دلایل سیاسی؛ از جمله مخالفت عباس اکرامی با حکومت پهلوی را موثر می‌دانند.بنا بر ادعای یکی از بازیکنان شاهین ردپای تحریک‌ های پرویز خسروانی، مدیر عامل وقت باشگاه تاج هم در این انحلال دیده می‌شود.

پس از انحلال شاهین هواداران با ادامه لیگ همراهی نکردند. هنگامی که شاهین منحل شد، چند باشگاه مانند پاس، راه‌آهن و عقاب درپی جذب بازیکنان شاهین برآمدند و این به معنی از هم ‌پاشیدن این تیم بود.اما با رایزنی علی عبدو با پرویز دهداری و مسعود برومند، بازیکنان باشگاه شاهین به تیم پرسپولیس پیوستند.

سال‌های نخست تاسیس (۱۳۴۸-۱۳۴۲)

باشگاه پرسپولیس تهران در سال ۱۳۴۲ به دست علی عبدو بنیانگذاری شد. این باشگاه جزو دارایی‌های «شرکت سی.‌آر.سی» بود که به جز عبدو، فاطمه پهلوی و همسرش محمد خاتم نیز از سهامداران آن بودند.عبدو از آمریکا به ایران آمده ‌بود و در مشت‌زنی آمریکا صاحب عنوان قهرمانی و مسئولیت بود. در آن زمان باشگاه پرسپولیس در رشته‌های ورزشی بولینگ، والیبال، بسکتبال و اسکیت فعال بود و یک تیم فوتبال ضعیف در دسته دوم داشت که بهترین بازیکن آن محمود خوردبین بود.

پس از انحلال شاهین و در زمستان ۱۳۴۶، با رایزنی عبدو و پرویز دهداری، ۴ نفر از بازیکنان شاهین به نام‌های ابراهیم آشتیانی، ناظم گنجاپور، کاظم رحیمی (به عنوان کاپیتان) و بهمن نوروزی در یک بازی دوستانه با باشگاه جم آبادان (که در آن زمان باشگاهی صاحب نام و قهرمان اولین دوره جام منطقه ای ایران بود) در ترکیب تیم دسته دومی پرسپولیس قرار گرفتند.

حضور این ۴ نفر در آن بازی زمینه ‌ساز پیوستن بقیه‌ی بازیکنان شاهین به پرسپولیس و آغاز محبوبیت این باشگاه شد. پرسپولیس سال ۱۳۴۷ را با مربیگری پرویز دهداری و سرپرستی مسعود برومند آغاز کرد. این تیم باید کار خود را از دسته دوم آغاز می‌کرد، اما انحلال چند تیم در آن زمان باعث شد تا مسابقات رده ‌بندی برای تعیین دسته باشگاه ‌های كشور برگزار شود. در آن مسابقات ۴۴ تیم شرکت کردند که تیم‌های پرسپولیس، تاج، پاس و عقاب در گروه‌های خود صدرنشین شدند.

از سال بعد پرسپولیس وارد لیگ ایران شد و با قهرمانی باشگاه‌های تهران به عنوان نماینده‌ی ایران به جام باشگاه‌های آسیا که در تایلند برگزار می‌شد راه یافت، اما پرسپولیس در آن جام موفق نبود و در مرحلهٔ گروهی این رقابت ها حذف شد.

دوران شکوه در جام تخت جمشید (۱۳۵۷-۱۳۴۸)

در سال ۱۳۴۸ کارخانه ایران ناسیونال خودروی پیکان را تولید کرد. محمود خیامی مالک آن برای تبلیغ محصول جدید کارخانه‌اش با عبدو توافقنامه‌ای امضا کرد و تمام بازیکنان پرسپولیس به جز عزیز اصلی و محمود خوردبین را برای باشگاه پیکان به صورت قرضی خریداری كرد. در آن سال پیکان با اقتدار قهرمان شد و پرسپولیس با بازیکنانی جوان به مقام یازدهم رسید. پیکان آن سال پرسپولیس را با گل علی پروین شکست داد. سال بعد تمام بازیکنان به پرسپولیس بازگشتند.

در سال ۱۳۵۰، پرسپولیس اولین قهرمانی خود را با اقتدار به دست آورد. آن‌ها یک فصل بدون شکست را با ۱۳ پیروزی و ۱ مساوی پس از ۱۴ هفته پشت سر گذاشتند. در سال ۱۳۵۱ عبدو مانور تبلیغاتی بزرگی به راه انداخت و باشگاه پرسپولیس را یک باشگاه حرفه‌ای اعلام کرد، اما در پی حمایت نکردن دیگر باشگاه ‌ها، پرسپولیس بار دیگر آماتور شد.

جام تخت جمشید در سال ۱۳۵۲ راه ‌اندازی شد. این جام تا آن زمان، معتبرترین و برترین جام برگزار شده در ایران بود. در ۵ دورهٔ برگزاری این جام، پرسپولیس با ۲ قهرمانی در سال ‌های ۵۲-۵۱ و ۵۵-۵۴ و نایب ‌قهرمانی در ۳ سال دیگر، پرافتخارترین تیم ایران لقب گرفت. در نخستین دورهٔ جام تخت جمشید نیز پرسپولیس بدون شکست و با اقتدار تمام قهرمان شد و حتی تاج، رقیبش را که نایب ‌قهرمان شد؛ ۶-۰ شكست داد.

پرسپولیس با پیروزی ۲-۰ برابر ماشین سازی تبریز در ۲۲ مرداد ۱۳۵۷، دوران حضور خود را در جام تخت جمشید به پایان برد.

سال‌های نخست پس از انقلاب (۱۳۶۹-۱۳۵۸)

چند ماه پیش از انقلاب اسلامی، ساختمان بولینگ عبدو آتش گرفت. در پی این آتش‌ سوزی بیمه تمام خسارت را به فاطمه پهلوی پرداخت نمود. از این رو برخی او را در آتش‌ سوزی سهیم می‌دانند. عبدو و فاطمه‌ پهلوی پس از آتش‌ سوزی به آمریکا رفتند.

با این که پرسپولیس در سال ۱۳۵۸ در جام شهید اسپندی به قهرمانی رسید، اما تیم از هم پاشید و بسیاری از بازیکنان عوض شدند. بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی باشگاه پرسپولیس را مصادره کرد و باشگاه بدون زمین تمرین و دفتر در اوج تنگدستی زیر نظر سازمان تربیت بدنی قرار گرفت.

با وقوع جنگ ایران و عراق و برگزار نشدن لیگ کشوری، پرسپولیس از دوران خوب خود فاصله گرفت، اما همچنان یکی از تیم‌های برتر جام باشگاه ‌های تهران و جام حذفی تهران بود.

تغییر نام به پیروزی

در سال ۱۳۶۰ سازمان تربیت بدنی نام بولینگ عبدو را به مجموعه ورزشی شهید چمران تغییر داد و دفتر باشگاه به خوابگاه تبدیل شد. سازمان تربیت بدنی قصد داشت نام باشگاه را هم تغییر دهد اما بازیکنان در اعتراض به تغییر نام باشگاه، در بازی با هما در لیگ تهران حاضر نشدند و قهرمانی این مسابقات را از دست دادند.

در دی ۱۳۶۵، پرسپولیس تحت پوشش بنیاد مستضعفان قرار گرفت و مدیرعامل باشگاه اعلام کرد که نام باشگاه به «آزادی» تغییر خواهد کرد. بار دیگر بازیکنان برابر تغییر نام باشگاه مقاومت کردند و محمود خوردبین (سرپرست تیم)، به نمایندگی از پرسپولیس، از حضور در مسابقات انصراف داد.

پس از مدت کوتاهی بنیاد مستضعفان از باشگاه ‌داری انصراف داد و تربیت بدنی بار دیگر امتیاز پرسپولیس را در دست گرفت. در روز ۲۷ بهمن ۱۳۶۵، نام باشگاه با جلب موافقت بازیکنان، رسماً به «پیروزی» تغییر یافت. با این حال هنوز هم بیشتر مردم ایران این تیم را با نام پرسپولیس می‌شناسند.

دوران تجدید حیات در جام آزادگان (۱۳۷۹-۱۳۶۹)

در سال ۱۳۶۹ لیگ آزادگان ایران راه اندازی شد كه در آن زمان، حرفه ای ترین جام برگزار شده در سطح كشور بود. این لیگ با حضور تیمهایی از سراسر ایران برگزار میشد و قهرمان این لیگ، به جام باشگاه های آسیا راه می یافت. پرسپولیس پس از پشت سر گذاشتن دوران ركود طی سالهای پیشین، با حضور در این لیگ به دوران اوج خود بازمیگردد.

پرسپولیس در دوران برگزاری لیگ آزادگان، با كسب ۴ عنوان قهرمانی و ۲ نایب قهرمانی؛ پرافتخارترین تیم این رقابت ها لقب گرفت. در سال های ۱۳۷۴ و ۱۳۷۵ پرسپولیس دو بار پیاپی به قهرمانی رسید. در سال ۱۳۷۶ رقیب پرسپولیس، استقلال تهران؛ به قهرمانی رسید و پرسپولیس نایب قهرمان شد. پرسپولیس در سال ۱۳۷۷ با اختلاف ۱۲ امتیازی نسبت به استقلال سومین قهرمانی خود را بدست آورد و سال بعد (۱۳۷۸) بار دیگر بطور پیاپی و با اختلاف ۷ امتیازی نسبت به رقیب دیرینش، به چهارمین قهرمانی خود دست یافت. پرسپولیس در سال ۱۳۷۹ با كسب عنوان دومی این رقابت ها، دوران حضور خود را در لیگ آزادگان به پایان برد.

به طور كلی دهه ۷۰ خورشیدی برای پرسپولیس یک دهه موفقیت آمیز بود. كسب ۴ عنوان قهرمانی در لیگ آزادگان و ۲ عنوان قهرمانی در رقابت های جام حذفی، دوران پرافتخاری را برای این تیم رقم زد. حضور بیش از ۶ بازیكن پرسپولیس در یک برهه زمانی در تیم ملی ایران، این تیم را به یكی از اركان اصلی فوتبال ملی ایران مبدل ساخته بود. معرفی بازیكنان بزرگی مانند: علی دایی، احمدرضا عابدزاده، كریم باقری، مهدی مهدوی كیا، خداداد عزیزی، رضا شاهرودی، نعیم سعداوی، یحیی گل محمدی، مهرداد میناوند، افشین پیروانی، علی كریمی و... به فوتبال ملی ایران، زمینه ساز آغاز دوران شكوهمند فرمانروایی فوتبال ایران بر آسیا شد.

دوران لیگ برتر (۱۳۸۷-۱۳۸۰)

در سال ۱۳۸۰ نخستین دوره لیگ برتر باشگاه های ایران آغاز شد و پرسپولیس توانست با سرمربیگری علی پروین، به عنوان نخستین تیم؛ قهرمانی لیگ برتر را بدست آورد. این قهرمانی در حالی بدست آمد كه پرسپولیس در طی مسابقات، رقابت سخت و نزدیكی با رقیب دیرینه خود، استقلال تهران داشت. استقلال تا هفته پایانی لیگ برتر در صدر جدول قرار داشت و در صورت كسب یک تساوی مقابل ملوان بندر انزلی میتوانست قهرمان این رقابت ها شود، كه سرانجام با شكست استقلال در انزلی و پیروزی پرسپولیس مقابل فجر سپاسی؛ این تیم پرسپولیس بود كه قهرمانی نخستین دوره لیگ برتر را بدست آورد. گل پیروزی بخش پرسپولیس را در این دیدار، ابراهیم اسدی به ثمر رساند. از نكات قابل توجه هفته پایانی نخستین دوره لیگ برتر، حضور دو جام قهرمانی در تهران و انزلی؛ به دلیل احتمال قهرمانی هر یک از دو تیم تهرانی بود.

پرسپولیس در دومین دوره لیگ برتر، همچنان با سرمربیگری علی پروین، به عنوان مدعی كسب عنوان قهرمانی به رقابت با سایر تیمها میپرداخت. اما در این دوره، دوران طلایی تیمهای اصفهانی آغاز شده بود و دو تیم سپاهان و ذوب آهن اصفهان به عنوان مدعیان اصلی این رقابت ها شناخته شده بودند. پرسپولیس با اینكه هفته ها در صدر جدول رده بندی قرار داشت، اما سرانجام از رقیب اصفهانی خود، سپاهان؛ عقب افتاد و به مقام سومی این رقابت ها بسنده كرد. در این دوره سپاهان اصفهان به اولین قهرمانی خود در لیگ برتر باشگاه های ایران دست یافت.

در این دوره پرسپولیس با تحولات بسیاری روبرو شد. اكبر غمخوار به عنوان مدیر عامل جدید این تیم معرفی شده بود. خرید بازیكنان بزرگی مانند علی دایی، كریم باقری، مهرداد میناوند، یحیی گل محمدی و جواد كاظمیان باعث امیدواری هوادارن این تیم به قهرمانی در این دوره از رقابت‏ها شده بود. همچنین در این دوره وینگو بگوویچ به عنوان سرمربی جدید این تیم، سكان هدایت پرسپولیس را در دست گرفته بود. پرسپولیس لیگ برتر را در این دوره بسیار خوب آغاز كرد. این تیم با شكست ۸ بر دو تیم تازه صعود كرده پگاه گیلان در هفته اول این رقابت ها، ضمن معرفی خود به عنوان مدعی نخست كسب عنوان قهرمانی؛ ركورد پر گل ترین برد این رقابت ها را تا كنون به نام خود ثبت كرده است. اما این تیم پس از شكست از پیكان تهران رفته رفته از دوران اوج خود فاصله گرفت و در پایان به عنوان پنجمی این رقابت ها دست یافت. در این دوره پاس تهران قهرمان لیگ برتر شد.

دوره چهارم لیگ برتر ایران، سرآغاز ناكامی های دو ساله پرسپولیس بود. در این دوره هدایت پرسپولیس بر عهده راینر سوبل، سرمربی آلمانی این تیم بود. پرسپولیس در این دوره فصل پر فراز و نشیبی را طی كرد و به عنوان یک مدعی، به رقابت با سایر تیمها میپرداخت. سرانجام در پایان این دوره، پرسپولیس به عنوان چهارمی این رقابت ها دست یافت و فولاد خوزستان برای نخستین بار قهرمان لیگ برتر شد.

پرسپولیس در پنجمین دوره رقابتهای لیگ برتر، بدترین دوران تاریخ باشگاه خود را پشت سر گذاشت و در پایان به عنوان نهمی این رقابت ها دست یافت. این عنوان بدترین نتیجه تاریخ باشگاه پرسپولیس تا كنون میباشد. در این دوره پرسپولیس شاهد بازگشت علی پروین به عنوان سرمربی این تیم بود. اما پروین نتوانست خواسته های باشگاه را برآورده كند و در میانه راه جای خود را به بازیكن اسبق و پرآوازه هلندی؛ آری هان داد. همچنین در این دوره محمد حسن انصاری فرد به سمت مدیر عاملی باشگاه نائل آمد. اما آری هان به عنوان یک سرمربی پروازی در پرسپولیس فعالیت میكرد و این تیم همچنان با مشكلات موجود دست و پنجه نرم میكرد. سرانجام در این دوره رقیب پرسپولیس، استقلال تهران؛ قهرمان لیگ برتر شد. پرسپولیس با توجه به اینكه مسابقات لیگ را بطور كامل از دست داده بود، تنها چشم امیدش به فتح جام حذفی دوخته شده بود. پرسپولیس به همراه سپاهان، به فینال رفت و برگشت جام حذفی راه یافت، اما در هر دو بازی با نتیجه ۱-۱ متوقف شد و سرانجام این تیم اصفهانی بود كه توانست در ضربات پنالتی پرسپولیس را شكست دهد و جام را در اصفهان بالای سر برد.

در این دوره پرسپولیس توانست از ناكامی های بوجود آمده طی دو فصل اخیر رهایی یابد و بار دیگر به جمع مدعیان لیگ بازگردد. خرید های نسبتآ خوب پرسپولیس و مدیریت شایسته حسن انصاری فرد، توانست پرسپولیس را بار دیگر به جمع مدعیان لیگ برتر اضافه كند. پیش از آغاز فصل، زمزمه های پیوستن مجید جلالی به عنوان سرمربی به گوش میرسید؛ اما سرانجام مصطفی دنیزلی هدایت پرسپولیس را برعهده گرفت. در لیگ برتر پرسپولیس پس از دو سال ركود توانست با سرمربیگری مصطفی دنیزلی، به عنوان سومی این رقابت ها دست یابد. در این دوره تیم سایپا تهران با سرمربی–بازیكن خود، علی دایی؛ توانست به عنوان قهرمانی این رقابت ها دست یابد. پرسپولیس در این دوره باز هم در پی كسب عنوان قهرمانی جام حذفی بود، اما در نیمه نهایی این رقابت ها با شكست از سپاهان، امیدهای خود را برای فتح جام از دست داد.


این دوره، تكرار قهرمانی پرسپولیس در لیگ برتر را در پی داشت. حضور افشین قطبی به عنوان سرمربی، مدیریت حبیب كاشانی، مربیگری حمید استیلی و خریدهای خوب پرسپولیس، این تیم را به مدعی اصلی كسب عنوان قهرمانی لیگ برتر تبدیل كرده بود و پرسپولیس پس از شش سال توانست بار دیگر به عنوان قهرمانی این رقابت ها دست یابد. این دوره از مسابقات لیگ برتر، برای نخستین بار با حضور ۱۸ تیم برگزار شد. در این دوره نیز پرسپولیس رقابت بسیار شدیدی با تیم فوتبال سپاهان اصفهان داشت و این دو تیم در حالی در آخرین مسابقه به مصاف یکدیگر رفتند که سپاهان با کسب تساوی نیز به عنوان قهرمانی دست پیدا می‌کرد، اما تیم پرسپولیس با گل دقیقه ۹۶ سپهر حیدری توانست با نتیجه ۲ بر ۱ سپاهان را شکست دهد و اولین تیمی باشد که ۲ بار به مقام قهرمانی لیگ برتر فوتبال ایران دست یافته ‌است.

در این دوره پرسپولیس با ۱۸ برد و ۵۵ گل زده و ۳۴ گل خورده و گل آوراژ +۲۱ از حیث تعداد برد و گل آوراژ، به عنوان برترین تیم شناخته شد. این تیم با كسب ۶۵ امتیاز (بدون احتساب ۶ امتیاز كسر شده) در هفتمین دوره لیگ برتر، بیشترین امتیاز را در طول یك فصل در طی هفت دوره این مسابقات بدست آورده است.
پرسپولیس در این مسابقات با ۵ باخت در برابر سپاهان اصفهان (۲-۱)، پگاه گیلان (۱-۰)، ذوب آهن اصفهان (۲-۰)، راه‌آهن تهران (۲-۱) و استقلال اهواز (۴-۱) کم ترین تعداد باخت را در میان ۱۸ تیم شرکت کننده در این پیکارها کسب نمود.
محسن خلیلی از پرسپولیس با ۱۸ گل زده به همراه هادی اصغری از راه‌آهن به عنوان آقای گلی این مسابقات دست یافت.